خانه ویلی لومان: ترجمه نمایشنامه «مرگ فروشنده» اثر: آرتور میلر به همراه نقد از بعد اقتصاد مسکن

در ادامه کار تحقیقاتی چند سال اخیر ام در زمینه تخصصی اقتصاد مسکن بر آن شدم تا برخی کتب از جمله نمایشنامه ها و حتی فیلم های مرتبط با این زمینه را به صورت اختصاصی با تمرکز بر بعد اقتصاد مسکن ترجمه و به همراه نقد و تحلیل آن و به صورت تماما رایگان جهت استفاده علاقه مندان منتشر کنم. در همین راستا در پروژه نخست به سراغ یکی از آثار کلاسیک و برجسته تئاتر قرن بیستم رفتم. نمایشنامه مرگ فروشنده از آرتور میلر تالیف ۱۹۴۷ که البته ترجمه های نسبتا زیادی از آن به فارسی موجود است اما به جهت اهمیت آن تصمیم گرفتم خود جداگانه ترجمه ای از این نمایشنامه داشته باشم. البته این ترجمه از روی نسخه فیلم شده این نمایشنامه که در سال 1985 با کارگردانی ولکر اشلوندروف تهیه شده است انجام شده است که با خود نسخه اصلی کتاب نیز تطابق داده شده است.

نا امیدی و توسل به غرامت بیمه:

موضوع اصلی نمایشنامه مرگ فروشنده اختصاص به دوپارگی دنیای درون و بیرون انسانی دارد که در سال های بازنشستگی با انبوهی از ناکامی هایی که ریشه در گذشته فردی و اجتماعی اش دارد روبرو می شود. این تم پیش از این در کتاب نا امیدی اثر سال 1934 ناباکوف نیز آمده است به گونه ای که در آن داستان فردی مبتلا به ناهنجاری دوگانگی درون و بیرون بیان می شود که در حین رکود اقتصادی دهه ۳۰ در مواجهه با ورشکستگی راه حل خروج از بحران را در مرگ از طریق صحنه سازی تصادف جهت استفاده از غرامت بیمه ماشین میبیند. اما ویژگی برجسته «مرگ فروشنده» تمرکز بر ریشه های ناکامی آن هم از دو بعد فردی و اجتماعی است که در آن تمرکز اصلی بر روی فضای درونی خود خانه ویلی لومان و تاثیر محیط بیرونی بر این فضا قرار دارد.

چه چیزی خانه ویلی لومان را برجسته می سازد؟

ویلی لومان فردی است که در سن 63 سالگی به تازگی بازنشسته شده است و در تقابل دنیای خیالی و دنیای واقعی دچار گسستگی روحی روانی شده است و مدام با خود حرف می زند. او که محصول رویای شکست خورده آمریکایی در رسیدن به الگوی موفقیت از راه اکتشاف گنج است حال در پیری با اندوه فرصت از دست رفته خود را نا امید و درمانده میبیند و راه حل را خودکشی ساختگی برای پولدار شدن و رساندن این پول به دست خانواده خصوصا پسرش بیف که او را قلابی و عامل این ناکامی می نامد میبیند. یادآوری اشتباهات گذشته فردی ویلی لومان و نیز مقایسه او با همسایه ای که به جنبه مثبت رویای آمریکایی از طریق تمرکز روی درس و دانشگاه وعده عمل بخشیده و همزمان ویژگی های مصرف گرایی در نیمه قرن بیستم آمریکا  و اثر آن در زندگی ویلی لومان باعث می شود این نمایشنامه از سطح فردی خارج شود. خود خانه ویلی لومان به ظاهر بدهی وام رهنی اش در حال اتمام است و با جمله پایانی همسر ویلی یعنی لیندا که «ما آزاد شدیم» می شود فهمید که مشکل اصلی در عدم مالکیت و بدهی خانه نبوده است.

اگرچه در داخل خود متن به مشکلات بیمه و موعد سررسید هم اشاره می شود اما از آن به عنوان عامل اصلی این فروپاشی نام برده نمی شود. برای تشخیص مشکل اصلی خانه ویلی لومان لازم است نگاهی به بستر زمانی دهه 30 و 40 که این کتاب در این برهه زمانی نوشته شده است بیاندازیم.

تحلیل تاریخی خانه ویلی لومان

بررسی زمانی تاریخ انتشار این نمایشنامه که به سال 1947 بر میگردد همزمان با تحولی عظیم در انتقال تمرکز خانه های درون شهری به خانه های اطراف شهر است. ویلی لومان خسته از بلند مرتبه سازی اطراف خانه خود است و مرتبا از اینکه خانه اش درون قفسی محبوس شده است می نالد. او که در آرزوی یک خانه در حاشیه شهر است حال از رویای از دست رفته اش که یک خانه با درخت نارون و باغچه ای از گیاهان مختلف است افسوس می خورد.

تبلیغ سبک جدید زندگی قسطی از ابتدای دهه ۱۹۳۰ و با وقوع رکود بزرگ در آمریکا شروع شد. جان مینارد کینز اقتصاددان انگلیسی در این دهه به عنوان مشاور رئیس جمهور آمریکا تئودور روزولت وقوع بحران رکود بزرگ را به خاطر عدم پس انداز کافی طبقه کارگر برای جبران مصرف گرایی در هنگام مواجهه با بحران اقتصادی پس از جنگ جهانی اول شناسایی کرد. از این رو سیاست های وام دهی برای جبران مصرف گرایی و رو آوردن به زندگی قسطی از این دهه قوت گرفت. تا چرخه مصرف گرایی به قوت خود ادامه دهد و از طریق آن نرخ بهره وری نیروی کار نیز افزایش یابد. در فیلم تسخیر شده که در سال ۱۹۳۱ ساخته شده است ما با زن جوان کارگر کارخانه ای روبرو می شویم که برای مقابله با حس یکنواختی و عدم پیشرفت در محیط کوچک جامعه روستایی برای زندگی به شهر می رود و در آنجا با مردی ثروتمند رابطه برقرار می کند. در این فیلم آشنا شدن با مرد مناسب(استفاده از رانت) در زمان و مکان مناسب کلید سریع برای پیشرفت به جای محدود نگه داشتن خود به زندگی روستایی و دلخوش کردن به زندگی قسطی همراه با وام به عنوان کلید پیشرفت معرفی شد. همزمان دوست پسر سابق این دختر را میبینیم که او نیز به لطف آشنایی با مرد مناسب و استفاده از رانت نزدیکی با مسئولین شهری از کارگری در روستا به پیمانکاری در ساخت بزرگراه های شهری رسیده و در اوج فعالیت های ساختمانی خود به سر می برد. درواقع این فیلم نشان می دهد که توجه به توسعه زیرساخت های شهری در کنار همزمان اعطای وام برای حفظ مصرف گرایی برای مثال وام خرید تلویزیون از جمله سیاست هایی بود که در این دهه برای خروج آمریکا از رکود بزرگ صورت گرفت. انباشت سرمایه مازاد در این دهه خود را در توسعه شهر نشان داد.

اما این سیاست مهاجرت از روستا به شهر از دهه ۱۹۴۰ معکوس می شود به طوری که حال حومه نشینی به عنوان کلیدی برای رشد سریع و موفقیت تبدیل می شود. در سال 1942 همزمان با جنگ جهانی دوم سیاست های ترغیب به حومه نشینی شهری در فیلم های مختلف از جمله «جورج واشنگتن اینجا خوابیده است» ترویج داده شد. سیاست ترغیب مالکیت خصوصی که در آن توسعه راه آهن نقش کلیدی برای ترغیب مردم به حاشیه نشینی بازی می کرد. رشد حاشیه نشینی در آمریکا همزمان شد با رشد مصرف گرایی خصوصا خرید خودرو و لوازم خانگی به طوریکه از دهه ۱۹۴۰ انباشت سرمایه خود را با افزایش مصرف گرایی ناشی از حومه نشینی نشان داد. در دو فیلم زیر که هریک اقتباسی دیگر از فیلم «جورج واشنگتن اینجا خوابیده است» هستند موضوع بنا به اقتضای زمان به گونه ای دیگر مطرح شده است: از بعد از اتمام جنگ جهانی دوم در سال 1948 در فیلم «آقای بلندینگ رویای خود را اینجا ساخت» از دوباره به سیاست حومه نشینی تاکید می شود اما اینبار تاکید اصلی بر مالکیت خصوصی است به گونه ای که به تمثیل مالکیت خصوصی نسبت به خانه با مالکیت خصوصی زن و شوهر درون خانه مورد مقایسه قرار می گیرد. همچنین در این فیلم نقش وام رهنی برای ساخت رویای آمریکایی نیز پر رنگ می شود.

این سیاست در دهه ۱۹۸۰ با تاکید بر بدهی پیشین مورد بازسازی قرار می گیرد به گونه ای که در فیلم «گودال پول» محصول سال 1986 حال این نقش بدهی موروثی پدر به پسر است که نقش اصلی در سطح کیفیت زندگی خانه پسر بازی می کند. تاکید بر نوسازی و بازسازی خانه های قدیمی و فرسوده یکی دیگر از مواردی است که حال در این دهه پررنگ می شود. بنابراین طی نیم قرن از دهه ۱۹۳۰ تا دهه ۱۹۸۰ به تدریج مهاجرت از روستا به شهر که همراه با وام برای خرید های مصرفی بوده است و سپس از شهر به حومه شهر که با ترویج وام های رهنی مسکن و خرید خودرو همراه بوده است در نهایت به پر رنگ شدن نقش بدهی پیشین و تلاش برای نوسازی بافت های فرسوده در دهه ۱۹۸۰ می انجامد. با توجه به تاریخ انتشار نمایشنامه که سال 1947 است و در فاصله زمانی بین 1942 که فیلم «جورج واشنگتن اینجا خوابیده است» و سال 1948 که فیلم «آقای بلندینگ رویای خود را اینجا ساخت» بهتر میتوان به دغدغه زمانی ویلی لومان برای خارج شدن از شهر و بازگشت به حاشبه شهر پی برد.

دغدغه بازپرداخت وام رهنی

در چند قسمت از متن نمایشنامه با دغدغه ویلی و لیندا برای بازپرداخت وام رهنی خانه مواجه می شویم وامی که ظاهرا تنها ۲۵ سال برای موعد بازپرداخت آن زمان لازم است که با زمان حال حاضر در بازپرداخت و تسویه کامل خانه های با وام رهنی که خصوصا در بحران ۲۰۰۸ آمریکا منجر به اصلی ترین عامل در به وجود آمدن بحران مسکن شد میتوان به بهتر بودن شرایط اقتصادی برای خانه دار شدن در سال 1947 پی برد.

در اینجا به ذکر همین چند موضوع مهم از نمایشنامه مرگ فروشنده بسنده میکنم چراکه بحث تخصصی اقتصاد مسکن نیازمند بررسی همزمان ابعاد مختلف آن است که در این نوشته کوتاه تنها به مستندات هنری مرتبط با آن از جمله فیلم و کتاب اشاره گردید. این فایل جهت انتشار رایگان در فضای اینترنت از جمله وبسایت شبکه اجتماعی مهندسان صنعت ساختمان 808 و نیز گروه انتشار رایگان محتوای کتاب در وبسایت گودریدز آماده گردید. برای دریافت اطلاعات بیشتر و تخصصی در خصوص اقتصاد مسکن می توانید کتاب «زلزله مسکن» را از این لینک دانلود و مطالعه فرمایید.

لینک دانلود فایل کامل ترجمه نمایشنامه «مرگ فروشنده»